קאווע שטיבל

כי הקבוץ בין המציאות על צד החיוב [מצד סיבותיהן כדעת אריסטו] ובין החידוש ע״צ הכוונה והרצון, עד שיהיו שני הענינים אחד קרוב אצלי לקבוץ בין שני ההפכים.

ונבנתה העיר האט געשריבן:היינט, י"ד כסלו, איז דעם ליובאוויטשער רבי ז"ל חתונה יאר-טאג.

לחיים, רבי! העפי ענעווערסערי! מעי יו ליוו העפעלי עווער עפטער.

מי אני האט געשריבן:ומענין לענין באותו ענין שרייבט דער רמב"ם אין מו"נ ח"ב פ"כ אז לפי דעת אריסטו:

כי הקבוץ בין המציאות על צד החיוב [מצד סיבותיהן כדעת אריסטו] ובין החידוש ע״צ הכוונה והרצון, עד שיהיו שני הענינים אחד קרוב אצלי לקבוץ בין שני ההפכים.

אבל נרצה בזה שהוא, רצוני לומר העולם, אינו מחויב מאתו ית' חיוב העלול לעילתו אשר אי אפשר הפרדו ממנה ולא השתנותו אלא אם תשתנה עילתו או ישתנה ענין מעניניה. וכשתבין הענין כן יודע כי מן השקר המאמר בהיות העולם מחויב ממציאות האלוה התחיבות העלול לעילתו ושהוא מפועל האלוה או ביחודו.

[left]For God never ceases to create, but as it is the property of fire to burn and snow to chill, so it is the property of God to make. Indeed, this property belongs to him more than it does to others, in as much as he is the source of action of all other beings[/left]

מי אני האט געשריבן:

ונבנתה העיר האט געשריבן: א מציאות מוז 'פראדזשעקטען', אז נישט איז ער א טויטער. ער מוז האבן פנים ואחור; דעם אחור באהאלט ער אינעם עבר, ער מאכט אן אשר יצר, דעקט עס איבער מיט א רעקל, און שטעלט א פנים פאר'ן עתיד כאילו ס'איז גארנישט געשען.

גאט האט באשאפען דעם זכר. נו, ער האט זיך באנארישט, ס'מאכט זיך. א ברירה האט ער דען געהאט? טבע הטוב להטיב, ער מוז זיך פארשפרייטען, אלס דער אלטימעט מציאות 'מוז' ער פראדזשקעטן ווייטער.


און אז ער מוז זיין, מוז ער זיך מתפשט זיין.

אבער דאס איז טאקע די נקודה: 'ער' מוז זיך מתפשט זיין. מיר זענען 'אים', זיין התפשטות, און צום אייגענעם מציאות קען מען נישט זאגן מוחל טובות.

דאס רירט אביסל אן אין די מחלוקת צווישן אל-גאזאלי און אבן סינה [אביסעננא]. דהיינו, אבן סינה האט געהאלטן אז דאס ווי אזוי די וועלט איז האט ״געמוזט״ זיין און פאסירן מכח דאס עמענעישן פון ג-ט. משא״כ אל-גאזאלי האט זיך געקריגט דערויף און געזאגט אז לגבי ג-ט כביכול אליין איז יא דא א בחינה פון בחירה וממילא האט עס נישט ״געמוזט״ זיין אזוי ווי ס׳איז.

דאס גייט צוזאמען מיט דעם וואס זיי האבן ביידע געהאלטן אז לגבי מענטשן איז טאקע נישט דא קיין בחירה חופשית; טאקע מכח די ידיעה פון ג-ט און זיין היותו סיבה ראשונה וואס דעטערמינט דאס.